Social Icons

.

Pages

10 Mayıs 2013

Dante'nin Cehennemindeki Gerilla ve Bülent Arınç


“Vergilius ile Dante’nin Cehennem yolculukları boyunca karşılaştıkları kişiler arasında filozoflar, şairler, politikacılar, din adamları, kraliçeler, ünlü kadınlar, kardinaller, imparatorlar vardır. Bu kişilerin her biri, günahı ile orantılı olarak ceza çeker. Cehennem’in alt dairelerine doğru inildikçe ceza artar.”  İlahi Komedya’da anlatılanlara göre cehennemin sekizinci dairesinde, din sömürücüleri, rüşvet yiyenler, hileciler, hırsızlar, ikiyüzlüler, simyacılar, kalpazanlar vardır. Bunlar genelde toplumun sürekli çözümsüz kalmış sorunlarından beslenen üst düzey devlet insanlarıdır. İsyan edenler, öfkeliler beşinci dairede, ama Arınç’ın “cehenneme göndermek istediği gerillaların öfkesinin politik yönü düşünüldüğünde onların yeri en fazla “araf”tan bir sonraki, Akheron’dan bir önceki bölüm olur sanırım.  Arınç’ı son kötücül çıkışından sonra yıllardır insanlar arası politik ilişkiler sonucu kurulmuş olan bir devleti, onun anayasasının vazgçilmezliğini kutsamakla ben daha çok  beline kadar buza gömülü Lucifer’e benzetiyorum.  Ah, Dante olsa da anlatsa bize…
     “Altı gözüyle birlikte ağlayan, üç çenesine gözyaşları ile kanlı salyalar akan, her ağzında dişleriyle bir günahkâr öğüten, yarı beline dek buzlara  gömülü Lucifer, ‘aynı anda üç günahkâra birden işkence yapan  bir değirmendir.” diye tanımlar cehennem anlatısının son bölümünde.
   Ne dersiniz sayın Arınç, atalarınızın bizi sürüklediği bu cehennemden çıkmaya niyetiniz var mı? Hep beraber cehennemdeyiz. Lakin sizin bile sekizinci daireden çıkma şansınız var. 8 Mayıs gecesi  bir ulusu yerin dibine gömmek isteyen Kemallerinizin yarattığı bu cehennemden çıkmak isteyenler yürüdü o dağlarda. Belki Zel Dağlarında, Bingöl dağlarında geceyi bir kandil gibi ışıtan ayışığı altında yürüdüler.  Siz kocaman bir güneşin yaydığı bir ışığı hala göremediniz oysa! Cehennemden çıkmak isteyenlerin aklına belki de farkında olmadan Dante’nin bu ifadeleri geldi:
  Bu kutsal mı kutsal sudan, yeni yapraklara
bürünmüş taze bir fidan gibi canlanıp da,
arınmış olarak eski yerime vardığımda
çıkmaya hazırdım, artık yıldızlara.
Âraf XXXIII(142)
  

11 Nisan 2013

Bir Savaşın Hem Mağduru Hem "Haini" Olur mu?


   Bir savaş,  aynı zamanda hem mağdurunu hem de hainini ortaya çıkarabilir mi? Çatışmacı siyasal, sosyal iklimde bu tip bir soruyu cevaplamak oldukça güç. Çünkü çatışmanın beslediği siyasi ve sosyal coğrafyada, onun ikliminde büyümüş kimseler için “el üstünde tutulanlarla yer altına gömülmek istenenler”  vardır.  Çoğu kavram da buna göre şekillenmiştir,  hain-kahraman, direnişçi-itirafçı, pasif-atak  gibi… 
    İdeolojik-politik hedefleri ve örgütsel çatısı olan kurumsal bir oluşum genelde kahramanlara, direnişçilere, ataklara ihtiyaç duyar. Bu anlaşılır. Bu tip oluşumlarda “kişilik kazanmak” ancak ve ancak ömrünün sonuna kadar “bedel” ödemekle mümkündür. Gerisi kaçış, teslimiyet, ihanet diye kodlanır.  Tam da bu noktada kaçışlar, teslimiyetler, ihanetler neden zararlıdır, sorusu önem kazanır. Kolektif bir akılla bakıldığında her kaçış mutlaka geride kalanların fiziki yaşamlarına, sosyal yaşantılarına, politik ve askeri sahalarına bir miktar zarar verecektir. Kaçan ya da ayrılan öznenin içerisinde olduğu psikolojik, siyasal, sosyal şartları önemsizdir, önemsizleştirilir.  Genelde legal yapısı olan hareketler için kaçan özneyi her türlü siyasi-sosyal ve kültürel yaşantıdan uzak tutmak bir cezalandırma yöntemiyken illegal örgütlü hareketler temelde kişinin fiziki yaşamına son vererek cezalandırma yoluna giderler. Örgütlü kolektif yapı, bu kaçış ve teslimiyet durumunu ancak cezalandırmakla yükümlü görür kendisini.  Bu açıdan ayrılan öznenin yaşadığı sıkıntılar “boş levha” olarak görülür.  Boş levha aslında savaş örgütünden kaçmakla kendisini ayrıca cezalandırmıştır. Savaş örgütüne katılmakla, onun açısından “ideal, erişilmez bir yiğitlik, bir devrim için kendini feda etmeye hazır bir militan, yüksek amaçları olan bir aydın,  politik haklarını aramaktan habersiz topluluğu kılavuzlayan bir öncü” işlevleriyle yaşamını anlamlı kılmıştır, ama artık bu hedeflerin aktif bir öznesi olmaktan kendisini yoksun bırakmıştır. Kaçışın, teslimiyetin gerekçesi ne olursa olsun aklına ilk gelen “Birinin beni dinlemesi gerekir.” avunmasıdır.  Eğer onu dinleyen bir eşiti yoksa muhtemelen devletin istihbarat ve polisiye bürokrasisi için paha biçilmez bir av olur. Dizginleri kaptırdığı an travmatik etkiler onu, o yaşına kadar ayakta tutan politik ve moral değerleri yıkıcı biçimde sarsar ve yabancılaşmaya iter
   İtirafçılık:
Bir siyasi pozisyon değildir. Fiziki varlığıkorumaktan öte her açıdan negatif bir tutumdur. Bir kişinin ömrü boyunca devam ettireceği bir tutum da değildir. Daha çok devletin bir savaşın pratik sonuçlarını yeniden yorumlama, kazanım-kayıp istatistiğini kendi lehine çevirme gibi kısa vadeli bir güvenlik programının en facia faaliyetidir. İtirafçı olan kişinin ruhen ve zihnen örselenme derecesine bağlı olarak devletle olan ilişkisi boyutlanır. Fiziki yaşamayı ve cezaevinde örgüt disiplini altında olmamayı yeterli görenler için mahkemelerle işbirliği yapmak yeterliyken,  savaşın kirlilik ve acımasız düzeyine göre konfor isteyen tipler için derin güvenlik aygıtlarıyla her türlü kirli eylemi yapmak gibi anlamlandırılması zor  bir davranış halini alır.
   Derken kişilik olarak her türlü örselenen eski militan, bir savaşın nesnesi olma yolundaki değersizliğini kavrayacak, travmatik sonuçlar azalacak bir manastırda yıllanmış ruh haliyle “güvenlik papazlarına” “ Vaatlerinizden,  tatlı dilinizden bıktım.” gizli tepkisiyle daha önce kaptırdığı iki kolunu, iki bacağını kurtarma derdine düşecektir.  Sonunda bir kolu, bir bacağı eksik yarım bedenle çıkacaktır işin içinden.  Bunu başaramayanlar ise daha fazla beden, hafıza, ruh kaybına uğrayacaklardır
  Mağduriyet kısmı ise ancak özgür tartışma koşulları oluştuğunda rahatlıkla izah edilebilir. 

4 Nisan 2013

Kürtlerin Yeni Devrimci Durumu


    Kürt devrimi, eskilerini taklit ederek değil; gerçeğe, gerçek sosyo-politik koşullara sığınarak eski devrimlerin hayaletini çağırma yerine genelde bölgesel  insanlığın mevcut sorunlarını, özelde  Kürdistan’da yaşanan dramatik sorunları çözmede tamamlayıcı yol-yöntem ve yaklaşımlarla ruhunu bulmaya hizmet eden bir çizgiye oturmak üzere.    
   Öcalan ve PKK de artık günümüz devrimlerinin ruhunu geçmişin şiirsel anlatımından değil, gelecekten alacağı gerçeğini bir anda tartışmaya başladılar. Bunun düşman cephesinin bölgesel ittifaklarıyla, somutlaşan güç birliklerinin kuşatma, sınırlama, son kertede Kürt devrimci cephesini geri dönülemez biçimde boğma girişimlerinin önüne geçme pratikliğiyle de ilgisi vardır elbette.  Kürt toplumu devrimin sarsıcı, ama yüzeysel etkileri olan geleneksel radikalizmin sonuçlarını son 40 yıldır iliklerine kadar yaşadı. Bu devrimin dönemsel sarsıntıları miadını tamamlamıştır. Kürtler bugün için başlangıç noktalarına geri dönmüş bulunuyor.  Bir farkla ki eskisi gibi güçsüz, örgütsüz, siyasetsiz ve ordusuz değiller. Güney Kürdistan de jure  bir devletin, Batı Kürdistan de facto bir otonominin eşiğinde, Kuzey Kürdistan siyaseten özerk bir güç durumundadır.  Gerçekte, Kürtler kendilerine yeni bir politik devrimin başlangıç noktası yaratmak, yeni ciddi bir ulusal, siyasal, sosyal ve ekonomik bir sıçrama yaratmanın lokal ve evrensel koşullarını, ilişkilerini oluşturma eşiğinde bulunuyor. Önceki ulusal kurtuluş devrimlerine karşı hiçbir komplekse girmeden kendi öz yönetimlerini oluşturma hedefi asıl şimdi elzem bir görev olarak duruyor.
     AKP ile (2002 seçimleri) birlikte Türk sistemi, oligarşik yapıyla vedalaşmıştır. Bu durum defalarca çözümlenmiş, değerlendirilmiştir. Türk egemenleri iç ve dış dinamikleri son derece pragmatist yöntemlerle ve etkili kullanarak bölgesel güç olma yolunda ilerliyor. Kemalist oligarşinin yüzyılda hayal ettiği gücü AKP ve onun sosyo ekonomik bileşenleri 11 yıllık sürede yakaladılar. AKP, Türkler lehine bu muazzam gücü yaratırken daha büyük bir sıçrama için mevcut anayasaya veda etmek, silahlı Kürt hareketini tasfiye etmek gibi iki önemli hedefi henüz gerçekleştiremedi.  Aslında anayasal devrim bir anlamda silahlı Kürt hareketinin tasfiyesi ile doğrudan bağlantılı. Ama AKP yönetiminin ya da hükümetinin hesaba katmadığı asıl gerçeklik, Kürt silahlı hareketinin Kürt siyasi hareketinden bağımsız düşünülemeyeceği oldu ki 2009 yılından beri geliştirdiği askeri ve siyasi operasyonlara rağmen tasfiye hedefinin kıyısına bile varamadı. Çok daha güçlü imkanlara ve donanıma sahip bir Kürt hareketi gerçeği ortaya çıktı.  ( Batı Kürdistan sanırım bu hesaplara hiç dahil edilmedi) Son noktada AKP’li yeni Türk egemenlik sistemi Kürt hareketiyle uzlaşma dışında diğer seçeneklerin herkese kaybettireceğinin de farkına vardı. Kemalist oligarşik sisteme  dönüş tehlikesi mevcut anayasa varoldukça devam edecektir. Bu durumda AKP egemenliği Kürt hareketiyle askeri düzeyde boğuştuğu müddetçe bir kaybeden olma durumuyla karşı karşıya. Kemalistler açısından ise iki kaybeden olacaktır: AKP ve PKK…
   Solun trajik durumu:
    Tarihin bu şatafatlı sahnesinde Türkiye sol hareketleri  hala geçmiş ölülerinin 3.sınıf teori pratiğine sarılmakta, bütün ölmüş devrimci gelenekleri yeniden ruh çağırır gibi çağırmaktadırlar. Devrimci bunalım çağlarında yücelmiş kişilikleri sloganlarla, ağıtlarla, ajitasyonlarla yeni bir sosyalist-ulus devlet hedefi çerçevesinde canlandırma girişimindeler. Bu yeni dünyada yaşadıkları ilk devrimsel deneyimler belki trajedi olarak sonuçlandı, ama ikinci geleneksel radikalizmleri, devrimci ruh çağırma seansları artık komedi olmaktan öteye gidememektedir. Artık birkaç kutuplu  bir dünya, birkaç güç merkezli yeni bir Ortadoğu  gerçeği varken içiçe geçmiş siyasi pozisyonlar söz konusuyken ortaya çıkmış, çıkacak olan devasa devrimci dinamikleri sol, nostaljik parti diktatörlüklerini taçlandıran klasik devrim özlemciliğiyle  heba etmektedir.  
   Kürt siyasi hareketine birkaç eleştiri:
Öcalan ve PKK bilinçli ya da bilinçsiz, Mela Mustafa Barzani’nin bölgesel ve küresel siyasi duruma yönelik geliştirmiş olduğu uzun soluklu modern siyasi manevralarını birebir yaşamasına rağmen Kürtlerin güç birliğine dair Güney Kürdistanlı günümüz siyasi güçlerini dışlayan tutumları sanırım yeni dönemin en temel handikapı olacak Kürt siyasi hareketi için. PKK’nin, KCK’nin, BDP’nin öteden beri Kürtlerin ulusal tarih belleklerini oluştururken Barzani önderliğinde gelişen yüzyıllık Güney hareketine karşı bu derece ideolojik ve politik kayıtsızlık kabul edilemez bir kaybettiren olabilir. 
    PKK, Öcalan ve BDP’nin, Türkiye sol hareketleriyle politik ilişkilerinde sürekli 1960 ve 70’lerin ulusalcı sol teori ve pratiğe yönelik olumlayıcı tutumları ise daha geniş, daha reel bir devrimci demokrasi cephesi için tıkaç işlevini görüyordur. PKK, Öcalan ve BDP’nin soldan alacağı öğreti varsa, geçmişi olumlayacak bir teorik zenginlik varsa bu, 1970'lerde henüz 20’li yaşlardaki genç, biricik Türk komünist İbrahim Kaypakkaya’nın Kemalizm, sol, milli baskı, demokratik halk devrimi, Kürtler ve öz yönetim tezleri olabilir ki TR solundan hala bunları aşan bir entelektüel yok.
    Sonuç: Öcalan-devlet-PKK-BDP arasında süregelen barış görüşmelerine dair yürütülen ilişkilerin, günlük açıklamaların tamamı teknik konulardır. Aslolan tarihin bu yeni sayfasına eğreti kılıklarla oturmamak, tarihin bu saygı değer imkanlarını kısa çöplerin de hizmetine sunmaktır...

20 Mart 2013

Sorularla Hasat Zamanı


Olası Müzakere ve Barış Soruları ve Cevaplar
AKP, fındık ve çay fiyatlarını düşürdü, PKK ve Öcalan, bunu  hükumetle neden müzakere etmiyor?
-          Evet, üreticiler mağdur oluyor, bu durumda üretici birlikleri, dernekleri vs. örgütlenip “Müzakere sürecinde PKK ve Öcalan’ı ekonomik irademiz sayıyoruz, derse eminim bu talep ciddiye alınır.
Avcılar Trafiğine AKP’li büyükşehir belediyesi çare bulamıyor, çoğumuz her sabah patronlarımızdan her akşam evde eşlerimizden fırça yiyoruz, PKK ve Öcalan  bu sorunu neden bir talep olarak pazarlık masasına getirmiyor?
-          Trafik çilesinden şikayet edenler eğer bir dernek kurarsa ve Öcalan’ın ekolojik toplum paradigmasını okuyup anlarlarsa bunu da açıkça beyan ederlerse inanın pazarlık masasında görüşülecek bir konu da bu olur.
Polis, üniversitelerde eylem yapan göstericilere saldırıyor, süreç mi dediniz? ( Muzip bir gülümseme-Rus romanlarından düşme)
-          Müzakere polise karşı kitlesel eylemlere engel değil, polisin bu tavrı her zaman teşhir edilir. Süreç, bu tip müdahaleleri en aza indirgemek için Kürtlere çok şey borçlu. ( Bu soruyu hangi akılla sordunuz bayım? Sahiden ciddi misiniz?)
Demokrasi ve Türkiye devrim mücadelesi zarar görebilir, süreç mi dediniz? ( Gözlerini küçülterek gülüyor.)
-          Baskın Oran, 1954-56 yılında Fransa’da yaşasaydı oranın Guy Mollet’i olurdu. ( Gerisini siz araştırın, her şeyi yazamam)
KCK’ye olduğu gibi diğer demokratik kurumlara hala operasyonlar devam ediyor, süreç mi dediniz?
-          Operasyonlar dursun diye Öcalan aylardır uğraşıyor, sayın, Öcalan düşmanı solcular. Baskıların hala devam etmesi sizin de bu sürece vermeniz gerekip de vermediğiniz destek olabilir mi? Mesela Lice dağlarında en kahredici operasyonları durduran Kürt yurttaşlar bu barışı destekliyor ve partilerine güveniyorlarsa sizin desteğiniz o şoven, o kibirli ağzınızı kapatmak olarak da anlaşılabilir. 
Ama BDP, neden AKP’ye yönelik şiddet eylemini kınadı ki devrimci dayanışma bu mu?
-          BDP ve öncesi legal siyasi Kürt kurumlar, PKK’nin birçok eylemini de kınadılar sevgili tarih unutucular, gerçeği bükücüler, devrim ve demokrasi anlamazlar...  Ayrıca PKK’nin doğrudan Kürdistan’daki ya da Türkiye’deki siyasi parti bürolarına yönelik eylemleri olmadı ya da olduğunda PKK, en üst düzeyden  önünü aldı. Sizce neden? Bunu bir araştırın isterseniz… Hüseyin Aygün gözaltına alındığında yana yakıla siyasi demokratik haklardan söz etmiştiniz ama…
PKK ve Öcalan, kandırılacak,  süreç sahte olacak, bozulacak; süreç mi dediniz?
-          PKK ve Öcalan 40 yıldır bunu düşünemedi siz twitter başında, köşe başlarında bunu akıl ettiniz, bravo size… 2009 açılımından sonra 2011 seçimlerinde tavan yapmış bir Kürt dinamiğinden söz ediyorsunuz değil mi? Kandırılmalarına rağmen hala tarihin en coşkulu newrozlarını mobilize eden Kürt hareketinden söz ediyorsunuz değil mi? Şaka mısınız?

Kürtler de milliyetçilik yapıyor (PKK kastediliyor) ama ama ama?
-          Neden yapmasın? Bunu solculuk adına söylüyorsan bence külliyatını götür Munzur çayına at. Bir işe yaramaz bu bilgi. Sol ve solculukla ilgin var, kabul ama böyle bir solculuğa Kürtler tennezül etmez. Kürtlere “Kürt beylerinin, feodallerinin yetersiz önderliklerine rağmen TC ve Arap sömürgecilerine yönelik yürüttüğü isyan ve savaşlar yerden göğe kadar haklıdır.”diyen İbrahim Kaypakkaya komünistliği dost olur ama… Kürtler de bu eşsiz Türk komünistini bağrına basıyor, basacaktır…
Sonuç ve Analoji: Kürtlerin tarlaları çoraktı, suları kesilmiştir, su kaynaklarının başını yedi başlı ejderhalar tutmuştu. Kürtler önce tarlalarını temizlediler çer çöpten, sonra çeşme başındaki ejderhanın 2-3 başını vurdular, o şimdi geri çekildi karargaha, sonra çeşme başını tutuyorlar, arklar, kanallar da yaptılar, tarlayı suladılar, tohumladılar… Sıra yeşermesini beklemekte, hasadını beklemekte… Bu arada tarlaya domuzlar, kuşlar saldırsa bile koruyacak öz güçleri vardır. Diğerlerinin çeşme, su yolu, ark, kanal yapmasını beklemezler. Neden beklesinler ki?

12 Mart 2013

Sömürgecilik biçim biçim ölürüm konforum için


Fanon, Avrupalılara politik zehrini kustuğunda bunu daha da güçlenmek için kullanan bir grup entelektüel vardı. Sartre bunlardan biriydi, apharteid ile özdeşleşen Batı sömürgeci tipinin, sömürge insanında yarattığı psikolojik etkileri okuduktan sonra Sartre, “Kurbanlarımız bizi kendi yara ve zincirlerinden tanıyor ve kanıtı çürütülmez yapan gerçek de bu.” diyordu. Devamında aynı Sartre (ki kendisi defalarca tehlikelere maruz kalmış, milliyetçi liberal- cumhuriyetçi solcu Fransızların hedefi olmuş, gizli devlet örgütünün de birkaç saldırısına maruz kalmıştır) “Bu savaşı yargılıyorsunuz, fakat gene de Cezayirli savaşçıların yanında olduğunuzu söylemeye de cesaret edemiyorsunuz.” demiş biridir.  Cezayirli savaşçılara ne akıl verecek küstahlı kendisinde buluyordu ne de onların 1962 referandumuna “De Gaulle bir diktatör adayıdır, sizi kandırıyor; savaşmaya devam edin.” gibi beylik entelektüel gevezelikle siyasi tercihlerinin önüne geçiyordu. 
     Orada burada apartheid yasalarla siyasi, sosyal ve kültürel biçimler alan batı sömürgeciliği Kürdistan’da Türk egemenlerin jenosid ve asimilasyon rejimine dönüşüyordu. Bu, siyaset felsefesi itikadınca tartışılabilir, lakin modern sömürgecilikle militarist bir tarihin tüm sosyal, kültürel siyasal kodları iç içe geçmiştir. Bu lafzı burada noktalayıp daha öznel birkaç yorumda bulunmak en doğrusu sanırım.
    Kürdistan’daki askeri ve siyaset bürokrasisi bir yana, yediğimiz, içtiğimiz her bir halttan alınan vergilerin, ulaşım için ödediğimiz ücretlerin, üniversitelere verdiğimiz harçların, telefon görüşmelerimizden, internet kullanmamızdan yapılan özel kesintilerin nerelere gittiğini sanıyoruz ki? Genel sağlık hizmetini çıkarırsak biz Kürtler için genel eğitim,  milli savunma, kültürel politikalar, ekonomik yatırımların bir kısmı tümden sömürge insanı moduna sokulmamıza ya doğrudan ya da dolaylı olarak hizmet eder. Bu, hem resmi asimilasyonun bir aracı olarak hem de gayri resmi iklimin genel havası içinde işlevsel olarak süreklilik arz eder.  Sağlam bir istatistikçi çıksa da benzinden, mazottan, sigaradan, alkolden, sudan, ekmekten vs. vs. vs. yapılan kesintilerin dökümünü çıkarsa… Sonra bir siyasi analizci de çıkıp Kürt gerillasının tüm bu yöntem ve araçları reddettiği için yüzünü dağa döndüğünü söylese…  Politikanın, silahlı şiddetin bu ruhumuzu, kişiliğimizi örseleyen yol ve yöntemleri en aza  indirgemenin bir sonucu olduğunu haykırsa… Dilimize, kültürel haklarımıza, yerel yönetim inisiyatiflerimizle siyasi haklarımıza kavuşmak için bu savaşın hem askeri hem de politik yollarla sürdürüldüğünü anlatsa da anlatsa… Savaşın kaba ve maddi gerekçelerinin ortadan kaldırılmasıyla artık savunmaya, eğitime, sağlığa ödediğimiz her kuruş kesintinin biz Kürtler açısından daha anlamlı olacağını da biri tane tane yazsa… Durum buyken, şartlar bu kadar yaralayıcıyken Öcalan’ın, PKK’nin, BDP’nin ve devletin bir süredir başlattığı olası müzakere öncesi barış görüşmelerinin politik yönüne eleştiri geliştirmektense sürekli Kürt tarafını zayıf, korkak, hain, satılmış diye gösteren Kürdi ve Kürdistani iddiasındaki sosyal mecra Kürtleri ve onların ana akımdaki ulusalcı, solcu ve bilumum liberal türlerinin hangi sömürgeci aracı reddettiklerini öğrenmek istiyorum kendi adıma? Birkaç gün internet kullanmama, vergi vermeme, eğitim politikasını boykot etme adına türlü eylemler yapma vs. gibi eylem biçimlerini yaygınlaştırma yerine sürekli Eyüp Can’ın, Selvi’nin onun bunun üç kuruşluk yazılarından Öcalan, PKK, BDP için negatif şeytani çıkarımlar yapıp bunu da en küstah üsluplarla pazarlayanlara soruyorum: Sahiden sadece bir sigara içmek için gerillanın kaç bedel ödediğini biliyor musunuz? Bir çeşmede su almak için pusulanan kadın/erkek gerilla sayısını biliyor musunuz? Siz 5 metre ötenizde bir musluğu açarken mi Kürdistani taleplerle devletle aynı masaya oturuyorsunuz? Bence 20 kilo unu arkadaşlarına yetiştirmek için onca tehlikeyi göze alan gerillanın bas bas devlete bağıran sesi müzakere ediyor?: “Bana yasal, demokratik siyaset imkanı ver, yoksa bu un taşıma faaliyetimden sonra sana bedelini ağır ödeteceğim.” Evet, devlet bu tehdidi ciddiye aldı. “Bana 5 metre ötede musluk açmayı kendi dilimden, kendi dinimden, kendi yürüyüş biçimimden bir hak olarak tanımasan senin su depolarını bombalayacağım, o depoyu korumaya gelen personeline çektiğim acının iki katını ödeteceğim.” diyor, müzakere öncesi dil. ( Bu bölümü alegori olarak okuyunuz.) Daha basit nasıl anlatılır bilmiyorum. 
   Birkaç yazıdır Kürt uluslaşmasında politik reaksiyonların tarihsel arka planını kabaca yazıyorum. Aslında bugün Baba Barzani’nin 1930’lardan itibaren siyaset, savaş, diplomasi, müzakere biçimlerini yazacaktım. Bunun son yüzyılın Kürt tarihinin önemli bir kilometre taşı olduğunu, günümüz Kuzey Kürt siyasetinin bu tarihle yeterince ilgilenmediğini, Kürtlerin belleksiz kalmaya devam ettiğini PKK ve Öcalan eleştirisi yaparak, devam ettirecektim, ama kısmet sonraki yazıya…
     23 Mart 2012’de Bitlis-Hizan’da çıplak ağaçlarına arasına dişleri dökülmüş 15 kadın gerillanın gerideki Kürt kadınlarına bıraktığı  “siyasi, duygusal, kültürel” mirasa müzakerenin, olası görüşmelerin, yapılacak pazarlıkların irade beyanı diyoruz.  Efelenmeye, kof kibrinizi sosyal mecralarda 3.sınıf tip ağızlarla ortaya bir kusmuk misali saçmanızın gereği yoktur. Öfkelenin, irade beyanında bulunanların işaret ettiklerinin ellerini güçlendirin, pazarlık gücünü arttırın…
     Utanç insani bir duygudur.  Bu sonuç cümlesi doğrudan beni bağlar. 

6 Mart 2013

Kürtlerin Tarihsel Yalnızlığı 1



   Kürtler bugün dünyanın hangi devletine ver yansın etseler yerden göğe kadar haklılar. Yine Kürtler bugün hangi ideolojik-politik tasarıma-kurguya saydırsalar haklılar… Modern ulus devletlerin ortaya çıkışından bu yana süregelen ulusal özgürlük hareketleri içinde en yalnız bırakılanı Kürt ulusal özgürlük hareketi/-leri olmuştur. Bu, ciddi bir iddiadır. Diğer ulusal özgürlük hareketleri şu veya bu biçimde dünyanın güçlü siyasi ve ekonomik kamplarınca desteklenirken Kürt ulusal hareketi/-leri modern siyasetin, modern diplomasinin tüm yol yöntemlerini kullanmalarına rağmen yalnızlaştırılmışlardır, siyaset dışı araçlara( ulusal kurtuluşçu şiddete) mahkûm edilmişlerdir. Bir önceki yazıda yüzyılın başlarındaki durumu yazmıştım.
   Modern dünya açısından durum buyken Kürt ulusal özgürlük hareketinin çeşitli siyasi ve askeri araçları, liderleri neler yapmışlar? Yeryüzünde ulus olarak tutunmak için ne gibi yollara başvurmuşlar?  İdeolojik-politik tasarımları ve kurgularında modern dünyanın bir parçası olmak için ne tür girişimlerde bulunmuşlardır?
    1907 yılında Barzan aşiretler federasyonu ve birkaç Kürt aşiret daha Abdusselam Barzani önderliğinde birleşip Osmanlı hükümetine bir telgraf çekerler. Temel talepler şunlardır:
·         Kürt dili bütün Kürdistan bölgesinde resmi dil, öğrenim dilinin de Kürtçe olması
·         Kürdistan’daki devlet memurlarının Kürt olması
·         Resmi dinin İslam olduğunun güvenceye alınması
·         Osmanlının topladığı vergilerin Kürt bölgelerine okul açılması için harcanması
Bu talepler durduk yerde ortaya çıkmadı. Osmanlı baskısı, Osmanlı içinde çıkan Türk milliyetçilerinin sınır tanımazlığı, bozulan Osmanlı ekonomisi, bölgede Ermeni milliyetçiliğinin işaretlerinin ortaya çıkması, Rusya’nın Osmanlı ile sorunları Barzani’yi böyle bir girişime itmiştir. Barzani, bu arada Rusya ile de ilişki geliştirmiştir.
Çıkarım: Abdusselam Barzani, Osmanlı içindeki demokratik gelişmeleri yakından takip etmiş, bu ortamdan yararlanmak istemiştir. 1909 yılındaki meşrutiyetin ilanından sonra Kürtlerin talepleri kabul edilmemiş, Barzani’ye yönelik komplo başlatılmıştır. (1909 sonrası ayaklanma ve 1914 Barzani’nin idamı)
Bu trajik olaylardan sonra aşiretin başında genç Ahmed Barzani geçmiştir. Bu arada Şeyh Mahmud Berzenci isyanında, İngiltere sömürgesi Irak hükümetine karşı savaşta Berzenci’den yana saf almıştır. 1922 İngiliz saldırısından sonra Barzani ailesi ve Kürtler sürekli dağlarda isyan halini aldı. 1932 isyanı bir kez daha İngiliz hava kuvvetlerinin Süleymaniye ve çeşitli Kürt kentlerini bombardımana tabi tutmasıyla Ahmed Barzani ve emrindeki birlikler Türkiye’ye sığınır. Kürdistan’a geçişlerine izin verilir.
Çıkarım: Wilson deklarasyonundan sonra Kürtler siyasi ve kültürel örgütlenmeleri aracılığıyla ( Hevi dergisi, Azadi, Kürt Teali Cemiyeti) dünyaya seslerini duyurmuşlardı, hatta Sevr anlaşmasına da konu olmuşlardır. Fakat İngilizlerin dış siyaseti bu hayali de söndürmüştür. (1932 yılında Milletler Cemiyet’ine başvuran Irak hükümeti İngilizlerin yönlendirmesiyle Kürtlerin hiçbir talebini kabul etmemiştir. Kürtlerin baskıları ve protestoları sonucu MC’ye bildirilen bağımsızlık başvurusunda Kürtlerin dil ve kültürel taleplerinin anayasal güvenceye alındığı ifade edilmiştir. MC’den bağımsızlık oluru alan Kral Faysal zamanla devleti merkezi bir güç haline getirmek için tedbirler almasını önermiştir. 1933 yılındaki ölümünden sonra da Kürt illerine yönelik sert saldırılar başlamıştır. Modern Arap milliyetçiliği de kendisini Kürtleri ezme temelinde şekillendirecekti. Bu dönemde imzalanan Sadabat Paktı anti-Kürt siyasetinin uluslar arası belgesi, aynı zamanda Kürdistan’ın sömürgeci güçlerce pay edilmesinin kanıtıdır.) Bu paktı imzalayanların başında kendisi de Kürt olan General Bekir Sıdkı gelir. Sıdkı’nın Irak ordusu içinde konumu giderek sağlamlaşır. Arap milliyetçiler de ilk dönemler Sıdkı’dan razı olmasına rağmen 1936 darbesiyle yönetimi bir darbeyle ele geçirir. Ve ordu içerisinde Kürt subayların örgütlenmesine imkan verir. Hevi örgütü de artık hem siyasi hem de askeri bir oluşuma evrilmiştir. Hevi içinde de siyasi çekişme vardı. Bu dönemin temel tartışması:
Bağımsız örgütlenme, silahlı mücadele ve dengeli dış siyasetle mi Kürdistan kurulmalı yoksa İngilizlere yaslanarak, onları ikna ederek mi? Bu tartışmanın iki tarafı vardı: Kürt Marxistler ve Kürt milliyetçileri… Refik Hilmi, Şeyh Mahmud ve çevresi İngilizlere yaslanma siyasetini savunurken ordu içindeki Hevi üyesi subaylar da daha bağımsız hareketi savunuyorlardı. Molla Mustafa Barzani ise iki gruba da temkinli yaklaşmakta, daha dengeli bir siyasi yaklaşımı esas alıyordu. Barzani henüz genç bir Kürt subayı olmasına rağmen 1935 yılındaki Ravanduz baskınıyla rüştünü ispatlamış, bir yandan da entelektüel gelişimini sürdürmüştür. Ona göre İngilizlere yalvarmak yerine güç olup İngilizlerin kendilerine öneri getirmesi en iyisiydi. Nihayet 1940’larda büyük savaş kapıdayken İngilizler bu teması sağlayacaktı…
… devamı olacak
Eleştiri ve katkılarınızı bekliyorum. Yorumlayarak, bilgi belge paylaşarak bir iskelet oluşturabiliriz. 

5 Mart 2013

Ön Kürt milliyetçiliği ve uluslaşma isyanları


 Kürtler modern uluslaşma dönemlerine kadar genelde bölgesel güçler (İran-Osmanlı-Rusya) arasında beylik-mirlik otoriteleriyle gel gitler şeklinde var olma savaşı verdiler. Batı'da gelişen aydınlanma, demokrasi, bağımsızlık hareketleri dahil dünyada olup biten her şey bir anda Kürtleri de ilgilendirmiş oldu. Ulus olarak varlıklarının farkına vardılar. Kürt tarihinde bir isyan hareketi var ki ilk defa bölgesel güçler arasındaki sorunlardan, çelişkilerden yararlanarak bağımsızlaşma hedefini ortaya koymuştur:
Bedirxan Beg isyanı…
   1821 yılında birçok Kürt aşiretiyle beyliğinin hâkimiyeti konusunda anlaştı. 1828 yılında başlayan Osmanlı-Rus savaşına asker göndermedi. 1829 yılındaki Osmanlı’nın Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa’nın merkezi Osmanlıya karşı başlattığı isyanda Bedirxan Beg, Mehmet Ali Paşa’yı tuttu. Ona yardım ederek Osmanlı ordusunun bozgununu hazırladı. Kürdistan’ın oldukça geniş sayılabilecek coğrafyası olan Cizre Botan bölgesinde hâkimiyetini ilan etti.
-          Silah atölyeleri kurdu, kendi adına para bastı.
-          Avrupa’ya modern ticaretin öğrenilmesi için öğrenciler gönderdi. Avrupa’dan uzman kişiler getirtti.
-          Toprak vergisini Osmanlıya göre düşürdü. Ermeni ve Nasturi halkıyla ilk dönemler iyi geçindi. Osmanlıdan bağımsızlığını ilan etti.
Osmanlıdaki sened-i ittifak ilkeleri hayata geçmiş. Nasturi ve kimi Kürt toprak ağaları Osmanlı ve İngiliz devletlerinden çeşitli yardımlar alarak Osmanlı ordusuna katıldılar. Bedirxan Beg, Nasturi ayaklanmasını katliamla bastırdı. Osmanlı için Mehmet Ali Paşa tehlikesi de geçince Osmanlı ordusu kanlı bir işgal harekâtı başlattı ve Bedirxan Beg, 1847 yılında teslim oldu. Sonrası sürgün ve ölüm…
Şeyh Ubeydullah İsyanı:
Hakkari, Şemdinli, Ağrı, Wan gibi geniş bir alanda etkin olan  Kürt Nakşibendiler 1877-78’deki Osmanlı-Rus savaşında Osmanlının kazanacağını ön görerek Osmanlı ordusunun saflarında savaştılar. Osmanlı ordusu ağır bir yenilgi aldı. Berlin Antlaşmasıyla Ermeniler korunurken Kürtler bertaraf edilmiştir. Bölgede Ermeni devleti kurulacak endişesi Kürtler arasında da yaygındır. Abdulhamit bu durumu iyi bildiğinden “İslam Birliği” adı altında Ubeydullah’ı Osmanlı askeri yapmak niyetindedir. İran topraklarında başlayan isyan kısa sürede bastırılır. Şeyh Ubeydullah isyanı tarihte ilk defa ulus olmaktan kaynaklı doğal haklarına vurgu yapar. İsyanın talepleri arasında; öz yönetim, Kürtlerin okul açması, vergilendirme, resmi Kürtçe talebi vardır. Talepler bakımından modern Kürt uluslaşmasının ilk isyanı sayılabilir. Yalnız bölgesel güçler arasındaki çelişkilerden yararlanma yerine onlardan birine yaslanarak hedefine ulaşma arzusu erken dönem milliyetçiliğin kaba biçimi sayılabilir.
 Daha sonra Şeyh Sait ve Dersim isyanlarının da nasıl gelişip nasıl sonuçlandığını biliyoruz.
Buraya kadar Kürt uluslaşmasına dair bir iki çıkarım yapacağım:
1.       Kürdistan işgal edilmiş bir coğrafyadır. Kısa süreli de olsa bağımsızlaşma hedefiyle ayaklanan bölge, Osmanlı ordusu tarafından işgal edilmiştir. Genç cumhuriyete de bu işgali perçinlemek görevi düşmüştür. Kürtlerin ulusal talepleri, dönemin Avrupa’sındaki halkların uluslaşma hareketlerinden hem nitelik hem nicelik olarak zayıf olmasına rağmen öz yönetim talepleri, kültürel özgürlükler, toprağa dayalı yurt savunması, iç pazar oluşturma hedefleri bugünkü taleplerimizin haklı tarihsel zeminidir.
2.      İsyanlara önderlik eden sınıfsal yapı Batı’daki gibi genç burjuvazi değildir. Bunun zaten koşulları yoktu. Haliyle modern siyaset yöntemlerinden yoksun olan Kürt beyleri ( Şeyh Sait ve Seyit Rıza dahil) Kürdistan tarihinde bugüne hem “hak arama” hem de öz yönetim talebinin meşruiyeti açısından tarihsel bir mirası bıraktılar.
3.      İsyanların sınıfsal önderlikleri dünya sol ve liberal cenahı tarafından da küçümsenmiş, Kürtler adeta yok sayılmıştır.
Not: Abdulselam Barzani ile başlayan günümüzde şimdilik modern bir otonomi olarak somutlaşan Kürt Ulusal Özgürlük hareketi bir sonraki yazının konusudur. Olayların tarihsel dökümünden ziyade Barzaniler önderliğindeki Kürt ulusal hareketine yönelik Kuzey’in ana damar solcu hareketi PKK ve Öcalan’nın bakışının sorunlu yönlerini ele alacağım. Çok ilginç noktaları var Barzani önderliğinin… PKK ve Öcalan, bu tarihi gelişimi küçümseyerek Kürtlerin belleğine haksızlık yapmaktadır. Tüm bunları, hareketin politik arenada Bedirxan Beg misali strateji tarihine kendimce bazı eleştiriler geliştireceğim. 

self determinasyon,öz yönetim

20. Yüzyılda uluslararası hukukun en önemli kavramlarından birisi haline gelen selfdeterminasyon, dünya toplumunda yeni bir yapılanma ve tanımlama süreci başlatmıştır. Kavram, günümüz dünyasının siyasi haritasının belirlenişi ve bundan sonra geçirmesi muhtemel değişikliklere ilişkin olarak sıkça söz konusu olmaktadır. Önceleri siyasi bir ilke olduğu düşünülen self-determinasyon kavramı hem BM 1966 İkiz Sözleşmeleri, hem BM Genel Kurul Kararları hem de uluslararası hukukun diğer aktörlerinin kararlarıyla hukuki bir hak haline dönüşmüştür. İlk ifade edilmeye başlandığı dönemlerde sadece sömürge yönetimi altındaki halklara tanınması öngörülürken Yüzyılın sonlarında Sovyetler Birliğindeki federe cumhuriyetlerin de selfdeterminasyon hakkından yararlanarak ayrıldıkları görülmüştür

öz yönetimin gerekçesi

Self-determinasyon fikrinin gelişmesine 20. yüzyılda bir taraftan Sovyetler Birliği’nin kurucusu olan Vlademir I. Lenin, diğer taraftan Birleşik Devletlerin Birinci Dünya Savaşı sırasında başkanı olan Woodrow Wilson katkıda bulunmuştur. Lenin eserlerinde “ulusların Self-determinasyon hakkı” kavramınıortaya koymuş, bir ülkenin veya yerin ilhakının “bir ulusun Self-determinasyon hakkının ihlali” olacağını belirtmiştir. Bunun yanında Lenin, self determinasyonun ayrılmayı da kapsamakta olduğunu belirtmiştir. Hatta ilkenin uygulanma yöntemlerinden birincisi bu yoldu.Wilson ise arasında “Selfdeterminasyon” kelimesi tam olarak geçmese de altı tanesi Self-determinasyon ile ilgili 14 ilke ilan etmiştir. Konuşmalarında savaştan yenik çıkan milletlerin, küçük milletlerin ve sömürge altındaki halkların da kaderini tayin hakkı olduğunu ifade ederek, bundan böyle uluslararası sistemin güç dengesine değil, etnik kaderini tayin ilkesine dayandırılması gerektiğini vurgulamıştır.

Pages

öz yönetimin tarihi

Kavramın ilk kullanımı 1581 yılında Hollanda’nın İspanyol krallarının kendilerine karşı zulüm yaptıkları gerekçesiyle İspanya’dan bağımsızlığını ilan etmesiyle olmuşsa da 18. yüzyılın ikinci yarısına yani 1776 tarihli Amerikan Bağımsızlık Bildirgesi ve 1789 tarihli Fransız İnsan ve Vatandaşlık Hakları Beyannamesine kadar bir gelişme gösterememiştir. 1776 tarihli Amerikan Bağımsızlık Bildirgesi ile Amerikan halkı dış bir yönetim, yani İngiltere tarafından idare edilmeye razı olmayacağını bildirmişlerdir. Bunun sonucu olarak ulusal self-determinasyon talebiyle ortaya çıkan ilk sömürge halkı olmuşlardır.